جمال رضايى
622
بيرجندنامه ( فارسى )
اوّى قدير اش مايه owye qadir es maye : آب غدير ( آبگير ) مىخواهد . چمچى شير اش مايه comceye sir es maye : چمچهء شير مىخواهد . اى نيم كوى لالهزار i nime kuye lalezar : اين نيمكوه ( است ) لالهزار . او نيمكوى لالهزار u nime kuye lale zar : آن نيمكوه ( است ) لالهزار . خيمه زده ترك هزار xeyme zade torke hazar : خيمه زده ترك هزاره . بلوچّها سرمستن [ د ] balucceha sar mastan [ d ] : بلوچها سرمستند . كلّى مار اشكستن [ د ] kalleye mar eskastan [ d ] : كّلهء ما را شكستند . خدگى گوّ ور بستن [ د ] xod goye gow varbastan [ d ] : با گه گاو بربستند . اى خدا بارا ك [ ن ] ey xoda baro ko [ n ] : اى خدا باران كن . ور چوى چپّاناك [ ن ] var cuye coppono ko [ n ] : بر چوب چوپانان كن . چپّا پنير مايه coppo panire maye : چوپان پنيرى مىخواهد . نان و پتير مايه nono patinre maye : نان و پتيرى ( فطيرى ) مىخواهد . اى خدا بارا ك [ ن ] ey xoda baroko [ n ] : اى خدا باران كن . باران اوّشالا ك [ ن ] barone ow salo ko [ n ] : باران آبشاران كن . گندم د زير خاكا gandom dazire xaka : گندم در زير خاك است . از تشنگى هلاكا az tosnegi halaka : از تشنگى هلاك است . بارش ميايه گل مشو bares meyaye gel mesu : باران مىآيد گل مىشود . گندم دارا بىدل مشو gandom daro bidel mesu : گندمداران بىدل مىشوند . يا رب بدات بارا yarab bede tobaro : يا رب بده تو باران . ب هقّ شاى مردا be haqqe saye mardo : به حقّ شاه مردان . « 1 » 9 - آجيل مشكلگشا : در بيرجند به اين نوع آجيل مىگويند : نخت مشگلگشا naxote mosgel gosa " ( نخود مشگلگشا ) و آن " آجيلى " است كه زنان براى برآمدن حاجتى نذر و تقسيم مىكنند . در بيرجند زمان پژوهش ما اين رسم متداول بود و امروز هم مانند همهء جاهاى ديگر ايران معمول و مرسوم است . اين " آجيل " معمولا از مخلوط كردن هفت نوع ميوهء خشك و جز آنها تهيّه
--> ( 1 ) . نك : شكورزاده . " عقايد و رسوم خراسان " . ترانهء " باران " . صص 438 - 437 .